အလီဖာဇတ္
အလီက ဆီးရီးယားက ကာတြန္း ဆရာပါ။ ၁၉၅၁ ခုႏွစ္ဖြား ျဖစ္ၿပီး ႐ုပ္တူကာတြန္းေပါင္း တစ္ေသာင္း ငါးေထာင္ေက်ာ္ထိ ေရးသားခဲ့သူ သတင္းစာ ကာတြန္းဆရာ ျဖစ္ပါတယ္။

အာရပ္ကာတြန္း ဆရာမ်ားအသင္းရဲ႕ ဥကၠ႒လည္း ျဖစ္တာပါ။ သူက အသက္ ၁၄ ႏွစ္သားမွာ ကတည္းက သတင္းစာမွာ ကာတြန္း စတင္ ေဖာ္ျပခံခဲ့ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႕ကာတြန္းကို ေဖာ္ျပေပးခဲ့တဲ့ သတင္းစာကလည္း အဲဒီ အခ်ိန္က အာဏာ ရေနတဲ့ ဘတ္သ္ပါတီက ပိတ္သိမ္းတာကို ခံခဲ့ ရပါတယ္။

သူ႕အသက္ ၁၈ ႏွစ္မွာေတာ့ ႏိုင္ငံပိုင္ သတင္းစာႀကီး တစ္ေစာင္မွာ ေန႔စဥ္ကာတြန္း ေဖာ္ျပခြင့္ရလာခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၇၀ ခုႏွစ္မွာ သူက မာစကတ္တက္ၠသိုလ္မွာ အႏုပညာဘာသာရပ္နဲ႕ ေက်ာင္း၀င္ခြင့္ရ လာခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဘြဲ႕မရခင္မွာပဲ သူက ေက်ာင္းထြက္လိုက္ျပန္တာပါ။ သူ႕လက္ရာေတြကို အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာက စတင္ သတိထားမိလာတာကေတာ့ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံ၊ ဘာလင္မွာ က်င္းပခဲ့တဲ့  Intergraphic International Festival  ပြဲေတာ္မွာ သူ႕ကာတြန္း ဆုခ်ီးျမႇင့္ ခံရၿပီးေနာက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ျပင္သစ္က နာမည္ေက်ာ္ လမန္ ဒီသတင္းစာမွာပါ သူ႕ကာတြန္း ေတြပါလာခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္က ပါရီမွာသူ႕ကာတြန္းျပပြဲ က်င္းပၿပီး ေနာက္အဲဒီအခ်ိန္က အီရတ္သမ္ၼတ ဆဒမ္ဟူစိန္က သူ႕ကို သတ္မယ္လို႔  ၿခိမ္းေျခာက္တာခံရသလို သူ႕ကာတြန္းေတြကိုအီရတ္၊ ေဂ်ာ္ဒန္နဲ႕ လစ္ဗ်ားမွာ မေဖာ္ျပဖို႔ ပိတ္ပင္ခဲ့တာပါ။

၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္ကစၿပီး အလီက မီးအိမ္ ထြန္းညႇိသူ”ဆိုတဲ့ စာေစာင္ကို ထုတ္ေ၀ခဲ့ၿပီး ၁၉၆၃ ခုႏွစ္ ဘတ္သ္ပါတီ အာဏာ ရၿပီးေနာက္ပိုင္း ပထမဆံုး လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေ၀တဲ့ စာေစာင္ ျဖစ္လာပါတယ္္။ ျပင္သစ္က ႏိုင္ငံေရး သေရာ္စာ သတင္းစာကို အေျခခံ ထုတ္ေ၀ထားတဲ့ အဲဒီစာေစာင္ဟာ ေလး နာရီအတြင္း ေစာင္ေရငါးေသာင္း ကုန္သြားတဲ့ အထိ အေရာင္း သြက္ခဲ့တာပါ။ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္မွာ အလီံကို နယ္သာလန္ႏိုင္ငံက Prince Claus ဆုကို ေပးအပ္ခဲ့ပါ တယ္။ ဒါေပမဲ့ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ဆီးရီးယားရဲ႕ စာေပစိစစ္ေရးဖိ အားေပးမႈေၾကာင့္ေရာ တျခားေငြေၾကးအခက္အခဲတခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ပါ သူ႕စာ ေစာင္ကို ရပ္နားခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အာရပ္ကမ္ၻာမွာ သူဟာ အေက်ာ္ၾကား ဆံုး ယဥ္ေက်းမႈ အမွတ္အသားရယ္လို႔ ျဖစ္လာခဲ့ တာပါ။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ အာရပ္ေႏြဦးလႈပ္ရွားမႈ ျဖစ္လာခ်ိန္မွာလည္း အလီက သူ႕ကာတြန္းလက္ ရာေတြနဲ႕ သမၼတအယ္လ္ အာဆင္ကို သေရာ္ခဲ့ျပန္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၂၀၁၁ ၾသဂုတ္လထဲမွာ  မ်က္ႏွာဖံုးစြပ္ ေသနတ္သမားေတြက သူ႕ကို ႐ိုက္ႏွက္ၿပီး ေလဆိပ္နားမွာ ပစ္ထားခဲ့တာမ်ိဳး ႀကံဳခဲ့ရ ပါတယ္။ သူ႕လက္ ႏွစ္ဖက္စလံုး က်ိဳးသြားခဲ့ရ ၿပီး ဒါဟာ သူ႔ကို သတိေပးတာေလာက္ပဲ ျဖစ္တယ္လို႔ သိလိုက္ရျပန္ပါတယ္။ ဆီးရီးယား ေခါင္းေဆာင္ေတြကို သေရာ္တဲ့ အတြက္ ဒီလို လုပ္တာလို႔လည္း ဆိုပါတယ္။ သူ႕ရဲ႕ သတင္းကို သိသြားတဲ့ ဆီးရီးယားက အတိုက္အခံမ်ားကေရာ အြန္လိုင္း လႈပ္ရွားသူမ်ားကပါ အလီ့ကို ေထာက္ခံတဲ့ အေနနဲ႕ သူတို႔ရဲ႕ ေဖ့စ္ဘြတ္ စာမ်က္ႏွာေတြေပၚက သူတို႔ရဲ႕ ဓာတ္ပံု ေနရာမွာ အလီ့ ဓာတ္ပံုကို တင္ထား လိုက္ၾကတာပါ။ ဒါ့အျပင္ အီဂ်စ္နဲ႕ လစ္ဗ်ားတို႔က သတင္းစာေတြမွာ အလီ့ကို  ဒီလိုလုပ္တဲ့ကိစၥနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး သေရာ္တဲ့၊ တံု႔ျပန္တဲ့ ကာတြန္းေတြ ေဖာ္ျပ လာခဲ့ၾကပါတယ္။ အလီ့လက္ရာ အမ်ားစုက ဗ်ဴ႐ိုကေရစီ ယႏၲရားနဲ႕ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမႈေတြကို ေရးခဲ့တာ ျဖစ္ၿပီး အရင္ကေတာ့ လူပုဂိ္ၢဳလ္ တစ္ဦးခ်င္းကို ရည္ရြယ္ ေရးဆြဲခဲ့တာမ်ိဳး မရွိဘဲ ၂၀၁၁ မွာမွ အခုလို႐ုပ္တူကာတြန္းနဲ႕ ႏိုင္ငံေရး သေရာ္ခ်က္ေတြကို ေရးဆြဲလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႕လက္ရာအားလံုးလိုလိုက စာမပါတဲ့ ကာတြန္းမ်ား ျဖစ္တာပါ။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ကုန္မွာ နယ္စည္းမထား သတင္းသမားမ်ား အသင္းႀကီး RSF or Reporters Without Borders  အလီဖာဇတ္ကို  ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အတြက္ အေကာင္းဆံုး သတင္းသမားဆု ေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီအခမ္းအနားကိုေတာ့ အလီက ဒဏ္ရာေတြေၾကာင့္ မတက္ေရာက္ႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။ သူက သတင္းစကား ပါးလာရာမွာေတာ့ လြတ္လပ္ေရး အတြက္ ႐ုန္းကန္လႈပ္ရွားရာမွာ ထိခိုက္နစ္နာ ခဲ့ ရသူေတြ အားလံုးကို ရည္ရြယ္ေၾကာင္းနဲ႕ အေမွာင္ထုနဲ႕ ဖိႏွိပ္မႈေတြၾကားက အာရပ္ေႏြဦး လႈပ္ရွားမႈကို ေအာင္ျမင္ေအာင္ စြမ္းေဆာင္ခဲ့ၾက သူအားလံုးကို ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဒီဆု မတိုင္ခင္ ၂၀၁၁ ေအာက္တိုဘာလတုန္းကေတာ့ ဥေရာပပါလီမန္က သူ႕ကို ဆကေရာ့ဗ္ ဆုေပးအပ္ ခ်ီးျမႇင့္ခဲ့ပါေသးတယ္။

အယ္ဒီတာ
(Teen မဂၢဇင္း၊ေဖေဖၚ၀ါရီလ ၂၀၁၂)