ေပါလိုက္တဲ့ေရ အေဖြးသား(Water)
ျမန္မာျပည္မွာ“ထမင္းအသက္ ခုနစ္ရက္၊ ေရအသက္ တစ္မနက္”ဆိုတဲ့ စကားကို လူတိုင္း သိၾကပါတယ္။

(A meal for Seven days, But water for Only One Day).  လူ႔အသက္ ရွင္သန္ေရးအတြက္ ေရရဲ႕အေရးပါမႈကို ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ ၫႊန္းဆိုလိုက္တဲ့ ဆို႐ိုးစကားေလးပါ။ လူ႕ခႏၶာကိုယ္ကို ပထ၀ီ၊ ေတေဇာ၊ အာေပါ၊ ၀ါေယာ ဆိုၿပီး ဓာတ္ႀကီး ေလးပါးနဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားပါတယ္။ အဲဒီအထဲမွာမွ အာေပါလို႔ ေခၚတဲ့ ေရဓာတ္က လူ႕ကိုယ္ခႏ္ၶာရဲ႕ သံုးခ်ဳိးႏွစ္ခ်ဳိးေက်ာ္ေက်ာ္နဲ႔ ဖြဲ႕စည္းထားတာေလ။ ကမ္ၻာႀကီးကိုယ္တိုင္ကလည္း ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ေရထုက ၇၀ ရာခိုင္ႏႈန္း ေက်ာ္နဲ႔ ေပါင္းစပ္ဖြဲ႕စည္းထားတာပါ။ လူ႕ဦးေႏွာက္က ေရ ၉၅ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ အဆုတ္က ေရ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္း၊  ေသြးက ေရ ၈၂ ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ႔ ဖြဲ႕စည္း ထားေလေတာ့ လူ႕ခႏၶာ ကိုယ္ရဲ႕ ေရဓာတ္က ၂ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ က်ဆင္းသြား႐ံုနဲ႔ ေရဓာတ္ ခန္းေျခာက္ျခင္း  (Dehydration) ျဖစ္ပါေလေရာ။ ဒါေၾကာင့္  We Cannot Live Without Water. ေရမရိွရင္ အသက္ မရွင္ႏိုင္ဘူးေလ။

ေရလို႔ ဆိုတိုင္းလည္း လူေတြေသာက္သံုးလို႔ ရတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေရခ်ဳိ (Freshwater) နဲ႔ ေရငန္ (Saltwater) ထဲက ေရခ်ိဳကိုသာ လူေတြေသာက္သံုးႏိုင္တာပါ။ ေရခ်ဳိကလည္း ေရငန္နဲ႔ႏိႈင္းစာရင္ အင္မတန္မွ နည္းပါးလွပါတယ္။ အဲဒီေသာက္ႏိုင္တဲ့ ေရခ်ဳိကလည္း လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေလးဆယ္ေလာက္ အတြင္းမွာ ကမ႓ာေပၚကေန တစ္၀က္ ကုန္ခန္းသြားၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

ရိွတဲ့ေရခ်ဳိကလည္း အေၾကာင္းေၾကာင္းေသာ ညစ္ညမ္းမႈေတြေၾကာင့္ မသန္႔မျပန္႔ျဖစ္လာၾကတယ္။ စက္မႈနည္းပညာေတြေၾကာင့္ စက္႐ံုေတြ၊ စက္ယႏ္ၲရားေတြ၊ ယာဥ္ေတြ၊ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းေတြ၊ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ၊ ဘက္တီး ရီးယားပိုးမႊားေတြေၾကာင့္ ေရထုညစ္ညမ္းမႈ (Water Pollution) ေတြျဖစ္လာရပါတယ္။ ေရေၾကာင့္ ကူးစက္ျဖစ္ပြားတဲ့ ေရာဂါေတြ  (Waterborne Diseases) ကလည္း ေပါမ်ားလာတယ္ေလ။ဒါေၾကာင့္မို႔ ဒီကေန႔ေခတ္မွာ ေသာက္သံုးေရသန္႔  (Purified Drinking Water) ေတြ ေပၚေပါက္ လာရတာေပါ့။ ဒီမွာ ကိုယ္တစ္သက္လံုး ေသာက္သံုးခဲ့သမွ် ေရေတြကေရာ သန္႔ၾကရဲ႕လားလို႔ေတာင္ သံသယ ၀င္လာမိပါတယ္။

ဒီတစ္ေခါက္ေတာ့ ေ၀ါဟာရေမွာ္႐ံုေတာမွာ ေရ(water) ကို ရွာပံုေတာ္ ဖြင့္ၾကည့္ၾကမယ္ေလ။ ေရဆိုတဲ့Water က နာမ္(Noun ) အေနနဲ႔ေရာ၊ ႀကိယာ (Verb)အေနနဲ႔ပါ သံုးႏိုင္ပါတယ္။ နာမ္ဆိုရင္ ေရ၊ ႀကိယာဆိုရင္ ေရေလာင္းသည္၊ ေရေရာသည္။ Water ကို ‘s’ ထည့္လိုက္ရင္ေတာ့ Waters ျဖစ္သြားၿပီး ေရမ်က္ႏွာျပင္၊ ေရပိုင္နက္၊ ေရထုထည္ျဖစ္လာပါတယ္။ Waterbed   က ေရသြင္းအိမ္သာ၊  Waterbird  ေရငွက္၊ Water-biscuit  က ဘီစကြတ္တစ္မ်ဳိး၊ Waterborme(Adj) က ေရေၾကာင့္ပ်ံ႕ႏွံေစေသာ၊ Water-bottle  က ေရပုလင္း Water-buffalo က ေရကၽြဲ၊Waterbutt  က မိုးေရစု ေဆာင္းတဲ့ ေရစည္၊ Water Cannon  က အၾကမ္းဖက္လူအုပ္စု ၿဖိဳခြဲရာမွာ  သံုးတဲ့ ကိရိယာ၊ Water-cart  က ေရစည္တြန္းလွည္း၊Water-chestnut က ေရမွာေပါက္တဲ့ သစ္အယ္ပင္၊ Water chute  က ေရလႊာေလွ်ာစီးတာ၊  Water closet(WC)  ေရဆြဲအိမ္သာ၊ Water colour က ေရေဆး၊ ေရေဆးပန္းခ်ီကား၊ Watercooler ေရေအးခံစက္၊ Watercourse က ေရသြယ္ေျမာင္း၊ ေရလမ္းေၾကာင္း၊ Watercress က ကန္စြန္းရြက္၊ Waterfall က ေရတံခြန္၊  Water-Finder  က ေျမေအာက္ေရ ဒါမွမဟုတ္ သတၱဳရွာေဖြသူ၊  Water fountain က ေရထြက္စိမ့္စမ္း၊ Waterfoul က ေရၾကက္၊ Water-Front  ကေရတားတမံ၊  Waterfroat က ၿမိဳ႕ရဲ႕ကမ္းနားပိုင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ ေရတားတမံဆိုလို႔ ျမန္မာျပည္က ဟသၤာတၿမိဳ႕ကေလးကို သြား သတိရမိတယ္။ တစ္ၿမိဳ႕လံုးကို ေရတား တမံလို႔ ေခၚတဲ့ တာေတြနဲ႔ ထုတ္ခတ္ထားတာပါ။ တာ ေအာက္က ၿမိဳ႕ေလးေပါ့။ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏွစ္ဟာ တစ္ကမ္ၻာလံုးမွာ အပူခ်ိန္စံခ်ိန္တင္ခဲ့သလို ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ကလည္း တစ္ကမ္ၻာလံုး မိုးေတြ ရြာ၊ မုန္ တိုင္းေတြ တိုက္၊ ဆူနာမီလိႈင္းေတြ ထန္၊ ကမ္းေတြ ၿပိဳ၊ ေရေတြ ႀကီးခဲ့ပါတယ္။ အိမ္နီးခ်င္း ထိုင္း ႏိုင္ငံမွာဆိုရင္ ၿမိဳ႕ေတာ္ ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕ေတာင္ ေရေတြႀကီးလို႔ ဘုရင့္နန္းေတာ္ထဲကိုေတာင္ ေရ ေတြ၀င္လာပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ အရာရိွေတြ က နန္းေတာ္ထဲေရမ၀င္ရေအာင္ အုတ္တံတိုင္း ခတ္ဖို႔ျပင္ဆင္ေနတာကို ဘုရင္ႀကီးသိသြားလို႔ မခတ္ဖို႔ တားလိုက္တယ္။ ျပည္သူနဲ႔ ေအးအတူ ပူအမွ် ခံစားသြားမယ္တဲ့ေလ။ ေလးစားအတု ယူစရာပါပဲ။

ျမစ္ေခ်ာင္းေပါမ်ားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ေခ်ာင္း ပိတ္ေျမာင္းပိတ္ လုပ္ၿပီး၊ ေရအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္ ဖို႔ ႀကိဳးစားေနၾကတယ္။ ဆည္(Dan)၊ ေရေလွာင္ တမံ(Reservoir)၊ တူးေျမာင္း(Canal) ေတြ၊ ေရ အားလွ်ပ္စစ္စက္႐ံု(Hydropower Plant) ေတြ ေဆာက္လုပ္ၾကတယ္။ ႏိုင္ငံတိုးတက္ဖို႔အတြက္ လိုအပ္တဲ့ လွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္ကို ထုတ္လုပ္တာ ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပညာရွင္ေတြနဲ႔ တိုင္ ပင္အၾကံၪဏ္ယူၿပီး၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ပ်က္စီးမႈ ရိွမရိွကိစၥကိုလည္း ထည့္သြင္းစဥ္းစား သင့္ပါတယ္။ တစ္ေလာက ျပည္သူနဲ႔ အစိုးရ အျပန္အလွန္ နားလည္မႈ ရရိွခဲ့တဲ့ ဧရာ၀တီျမစ္ဆံု ေအာင္ပြဲကေတာ့ ဒီမိုကေရစီ ရလဒ္ေကာင္းတစ္ ရပ္ပါပဲ။ တကယ္ေတာ့ နည္းပညာ ရိွရင္ တျခား ေသာ စြမ္းအင္အရင္းအျမစ္  (Energy Sourcess) ေတြကေနလည္း သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ မထိခိုက္ ေစဘဲ စြမ္းအင္ထုတ္ယူႏိုင္ပါတယ္။ အမွန္ေတာ့ ဒီလိုမ်ဳိး နည္းလမ္းေတြကို ပိုမို ရွာေဖြရမွာပါ။

ကမာၻ႔ သမိုင္းမွာ ေရေလာဘနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ ေရစစ္ပြဲ (Water War) ေတြ ေပၚေပါက္ခဲ့ဖူးပါ တယ္။ အထင္ရွားဆံုး တစ္ခုကေတာ့ ေရွးေခတ္ အိႏိ္ၵယႏိုင္ငံမွာ ေရာဟဏီျမစ္ေရ ခြဲေ၀သံုးစြဲမႈနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ေရစစ္ပြဲႀကီးပါ။ ႏွစ္ဖက္ ေျပလည္မႈ ရရိွေအာင္ ဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္တိုင္ ၾကား၀င္ ဖ်န္ေျဖတရားျပတဲ့အတြက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ရရိွခဲ့ တဲ့ သာဓက ရိွပါတယ္။ ေရဟာ အဲဒီေလာက္ အေရးပါခဲ့တာပါ။ ေနာင္ကိုေရာ ဒီလိုအလားတူ ျဖစ္ရပ္မ်ဳိးေတြ ေပၚမလာႏိုင္ေပဘူးလား။

အင္းေပါ့ေလ။ ေရကိုဂ႐ုဓမ္ၼျပဳတဲ့ စိတ္ ရိွ ေနဖို႔လိုတာကေတာ့ ေသခ်ာလွပါတယ္။ အလား တူပါပဲ။ အဂၤလိပ္ေ၀ါဟာရ ႂကြယ္၀ဖို႔ ေရဆိုတဲ့ Water  တစ္လံုးကို စသိလိုက္တာနဲ႔ ဂ႐ုျပဳရမယ့္  ေနာက္ထပ္ေ၀ါဟာရေတြက တသီတတန္းႀကီးပဲ မဟုတ္ပါလား။ ၾကည့္ေလWater-glass က တာ ရွည္ခံေရလႊာအကာ၊ Waterhan ေတာေရ ၾကက္၊ Water-hole က ေရေပါက္၊ Water-ice က အခ်ဳိေရခဲထုပ္၊Water-jacket  က စက္ေတြ ေအးဖို႔သံုးတဲ့ ေရတိုင္ကီ၊ Water-jump  က ေရ အတားအဆီး၊Water- level က ေရမ်က္ႏွာျပင္၊Water-lily က ၾကာပန္း၊ Water-line  က သေဘၤာ ေဘးထိ ေရမ်က္ႏွာျပင္၊ Water-togged  က ေရရႊဲနစ္ေနေသာ၊ Water-main  က ပင္မေရသြယ္ ပိုက္ႀကီး ၊Waterman က ကူးတို႔ေလွသမား၊ Watermark  က ေရစာအမွတ္၊ Watermelon က ဖရဲသီး၊ Watermill က ေရအားစက္႐ံု၊Water -mymph  က ေရနတ္သမီး၊Water-Polo  က ၀ါတာပိုလို ကစားနည္း၊ တစ္နည္းအေနနဲ႔ ေရထဲ ေဘာလံုးပစ္ ကစားနည္း၊Water-Power က ေရအား၊ Water proff  က ေရလံုေသာ၊ မိုးေရခံ ေသာ၊ Water-rat(-vole)  က ေရစပ္ေနႂကြက္တူ တိရစၧာန္တစ္မ်ဳိး၊ Water Shed က တာတမံ၊ ေရေ၀ေတာင္ေၾကာ၊Water-Side  က ေရနားကမ္း စပ္၊Water-skiing  ေရလႊာေလွ်ာစီးကစား နည္း၊ Water-skin  က ေရသယ္အိတ္ပါး၊ Water-softener က ေရေၾကာမာၿဖိဳခြဲ ကိရိယာ၊Water-spaniel  က ေရကူးတတ္တဲ့  နားရြက္ရွည္ စပန္နီ ယယ္ေခြးမ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ ေရဆိုတဲ့ Water တစ္လံုးသိ႐ံုနဲ႔ ေ၀ါဟာရအေတာ္မ်ားမ်ား သိရ တယ္ေနာ္။

သိရဆို ေရကအေရးႀကီးေလေတာ့ ေရနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ စကားပံုေတြ၊ ဆို႐ိုးစကားေတြက လည္း တစ္ပံုတစ္ပင္ပါပဲ။ ေရစီးတစ္ခါ ေရသာ တစ္လွည့္တဲ့။ ေရေမ်ာကမ္းတင္။ ေရသာခို အေခ်ာင္လိုက္။ ေရအဆံုး ကုန္းတစ္၀က္။        မိေက်ာင္းမင္း ေရခင္းျပ၊ ေရကိုသား၍ အၾကား မထင္သလို။ ေရဘူးနဲ႔ ဖိနပ္မပါရင္  ေႏြအခါမွ သိမယ္။ ဒါနနဲ႔ သီလမပါရင္ ေသခါမွသိမယ္။ ေရၾကည္ရာ ျမက္ႏုရာ။ ေရေၾကာေျမေၾကာ လိုက္။ ေရငံုႏႈတ္ပိတ္။ ေရစက္ဆံု။ ဒီေျမမွာေန ဒီေရကို ေသာက္။ ေရခံေျမခံ။ ေရျခားေျမျခား။

ေရနစ္သူ ၀ါးကူမထိုးနဲ႔။ ေရလိုက္ငါးလိုက္၊ ေရ ျမင့္ေလ ၾကာတင့္ေလ။ ေနျမင့္ေလ အ႐ူးရင့္ေလ။ ေရအေၾကာင္း ျမန္မာစကားပံုဆို႐ိုးစကားေတြက မနည္းလွပါဘူး။ ဒါ့အျပင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ ေၾကာက္လန္႔ၾကတဲ့ ရန္သူမ်ဳိးငါးပါးထဲမွာ ေရကလည္း အပါအ၀င္ပါ။ ၾကည့္ပါလား။ ေရ၊ မီး၊ မင္း၊ ခိိုးသူ၊ မခ်စ္မႏွစ္သက္ေသာ သူတဲ့။
ေရကို ရန္သူေတြရဲ႕ ထိပ္ဆံုးမွာထားတာ။ အမွန္တကယ္ေတာ့ ေရကို ျမန္မာေတြ အေတာ့္ကို တန္ဖိုး ထားတတ္ၾကပါတယ္။ လွဴဖြယ္၀တၳဳ ပစၥည္းေတြထဲမွာေတာင္ ေရကို ေနရာေပးထားပံုကို ၾကည့္၊ဆြမ္းအက်ဳိး ငါးပါး၊ ေရအက်ဳိး ဆယ္ပါးတဲ့။ ေရအက်ဳိး မေတာင္းဘဲ ျပည့္တယ္တဲ့ေလ။ျမန္မာ့႐ုပ္ျမင္သံၾကားမွာလည္း ၾကည့္ဖူးၾကမွာပါ။ဆရာႀကီးဦးသုခ ႐ိုက္ကူးထုတ္လႊင့္ခဲ့တဲ့ ရဟန္းစားရေသာ ဆြမ္းတစ္နပ္မွာ။ ဆြမ္း လွဴတာက ေဒၚေမၾကည္သိန္း၊ေရလွဴတာက ေဒၚဂြက္ေထာ္။ ဆြမ္းအက်ဳိး၊ ေရအက်ဳိး ရလဒ္အေရအတြက္ ႏိႈင္းယွဥ္တဲ့ ျပႆနာကို ဇာတ္ကားထဲမွာ ဘုန္းဘုန္းလုပ္ရတဲ့ လူရႊင္ေတာ္ သ႐ုပ္ေဆာင္ ဦးတုတ္ေပါႀကီး ေခါင္းကုတ္ ေျဖရွင္းေပး လိုက္ရပံု။ အေတာ္ေလးကို အသိသုတ ရလိုက္ၾကတယ္ေလ။

သက္ႀကီးစကား သက္ငယ္ၾကားဆိုသလို စာေရးဆရာ၊ ဒါ႐ိုက္တာ ေမာင္၀ဏ္ၰ၊ စြယ္စံုအႏုပညာရွင္ သုေမာင္၊ ႐ုပ္ရွင္သ႐ုပ္ေဆာင္ ႐ူပနဲ႔စာေရးဆရာ မင္းလူတို႔ရဲ႕ မိခင္ႀကီး။ စာေရးဆရာ၊ ဒါ႐ိုက္တာႀကီးဦးသာဓုရဲ႕ ဇနီး။ အေမညိဳေခၚ အၿငိမ္းစားေက်ာင္းအုပ္ဆရာမႀကီးေဒၚခင္ညိဳ ေျပာျပဖူးခဲ့တဲ့ ေရခ်ဳိးစနစ္အေၾကာင္းေလး မွတ္သားခဲ့ဖူးသမွ်က ဒီလိုပါ။“ေဆာင္း တစ္ဆယ္၊ ေႏြကိုး၊ မိုးခုနစ္၊ ေရခ်ဳိးစနစ္ အက်ဳိးျဖစ္”တဲ့။ ေရကိုေတာင္ အခ်ိန္နဲ႔ရာသီနဲ႔ ကိုက္ညိႇၿပီး ခ်ဳိးတတ္ရင္က်န္းမာတယ္ေပါ့။    ဟုတ္ပါတယ္။ လူ႕ခႏ္ၶာကိုယ္ယႏၲရားႀကီး ပံုမွန္ေမာင္းႏွင္ႏိုင္ဖို႔ဆိုတာ ေမာ္ေတာ္ကား တစ္စီးထဲမွာ“ဆီ၊ ေရ၊ ေလ၊ ၀ိုင္”လိုအပ္သလိုပါပဲ။ အေရးႀကီးလွပါတယ္။ ေရဟာ လူ႕ခႏၶာကိုယ္ အတြက္ အက်ဳိးျပဳလုပ္ငန္းေတြ ေဆာင္ရြက္ေပးေနပံုကို ေလ့လာအကဲခတ္ၾကည့္ပါဦး။

(၁) ေရဟာ လူ႕ခႏၶာကိုယ္အတြက္ ေခ်ာဆီ( Lubricant) သဖြယ္ေဆာင္ ရြက္ေပးပါတယ္။
(၂) ေရဟာ တံေတြး၊ သြားရည္တို႔အတြက္ အေျခခံဖြဲ႕စည္းမႈ
ျပဳလုပ္ေပးပါတယ္။
(၃) ေရဟာ အဆစ္အျမစ္ေတြ (Joints) ကို ၀န္းရံထားတဲ့ အရည္ (Fluid) ကုိ ဖြဲ႕စည္းေပးပါတယ္။
(၄) ေရဟာ ေခၽြးထြက္ျခင္းအားျဖင့္ ေအးေစျခင္း၊ ပူေစျခင္းေတြကို ျဖစ္ေစတဲ့အတြက္ လူ႕ခႏ္ၶာကိုယ္ အပူခ်ိန္ကို ထိန္းညိႇေပးပါတယ္။
(၅) ေရဟာ အူသိမ္လမ္းေၾကာင္း (Intestinal tract)က တစ္ဆင့္
အစားအေသာက္ေတြကို ေရြ႕လ်ားေစၿပီး၊ အညစ္အေၾကးေတြကို သုတ္ သင္ဖယ္ရွားေပးျခင္းအားျဖင့္
၀မ္းခ်ဳပ္ျခင္းကို သက္သာေျပေပ်ာက္ေစဖို႔ ကူညီပါတယ္။
(၆) ေရဟာ လူ႕ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ဇီ၀ကမ္ၼျဖစ္ပ်က္မ(Metabolism)  ကို ထိန္းညိႇေပးဖို႔ ကူညီေပးပါတယ္။
ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွာဆိုရင္  Water Therapy ဆိုတဲ့ ေရကုထံုးနဲ႔ ေရာဂါမ်ဳိး စံုကို ကုစားေပးပါတယ္။ ေရတစ္မည္နဲ႔ ေရာဂါအေထြေထြ ကုသနည္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရကိုတစ္ေန႔ ရွစ္ခြက္ေသာက္သံုးေပးျခင္းအားျဖင့္ ေရာဂါဘယေတြကို ႀကိဳတင္ကာကြယ္ႏိုင္စြမ္း ရိွပါတယ္။ ေရကို ဆာမွေသာက္တတ္တဲ့ အေလ့အက်င့္က အႏၲရာယ္ရိွႏိုင္ပါတယ္။ ဆာ ဆာ မဆာဆာ၊ လိုအပ္ခ်က္အရပံုမွန္ ေသာက္သံုး သြားသင့္ပါတယ္။
အလ်ဥ္းသင့္တုန္း ေရေသာက္နည္းေကာင္း တစ္ခုကို လက္ဆင့္ကမ္း အၾကံျပဳရမယ္ဆိုရင္-
(၁)    ေရငတ္မႈကို အာသာေျပေပ်ာက္ေစႏိုင္ တဲ့ ပမာဏထက္ပိုၿပီးေရကိုႏွစ္ဆ ေသာက္ေပး ပါ။
(၂)  ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္တာကို ႀကိဳတင္ ကာကြယ္ဖို႔တစ္ေန႕တာလံုး မၾကာခဏေရေသာက္ ေပးပါ။
(၃) ေရကို ေန႕စဥ္အနည္းဆံုး ဖန္ခြက္ ရွစ္ခြက္ေသာက္ေပးပါ။ ဒါမွမဟုတ္ ခႏၶာကိုယ္ အေလးခ်ိန္ေပါင္ ႏွစ္ဆယ္တိုင္းအတြက္ ေရတစ္ ခြက္ႏႈန္း ေသာက္ေပးပါ။ ဥပမာ-ေလ့က်င့္ခန္းမလုပ္တဲ့၊        ပူျပင္းတဲ့ ရာသီဥတုမွာ အလုပ္မလုပ္ တဲ့ သူဆိုရင္ သူ႔ရဲ႕ ခႏ္ၶာကိုယ္ အေလးခ်ိန္ ေပါင္ ၁၅၀ ေလးရင္၊ ေန႔စဥ္ ေရ ၇.၅ ခြက္လိုအပ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေၾသာ္- က်န္းမာစြာ အသက္ရွင္ေရး အတြက္ ေရအာဟာရ အေၾကာင္း  အေတာ့္ကို စံုစံုလင္လင္ ေျပာျပေနရတာပါ။ ေရနဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့ အဂၤလိပ္ ေ၀ါဟာရေတြက မကုုန္ႏိုင္ေသးပါဘူး။Water-spout က ေရထုတ္ႁပြန္ Water -supply  က ၿမိဳ႕ျပ ေရေပးေ၀ေရး စနစ္လုပ္ငန္း။ Water table  က ေျမေအာက္ ေရခ်ိန္။ Watertight  က ေရလံုေသာ၊ ေရမစိမ့္ႏိုင္ေသာ၊ Water-tower က ေရစင္၊ Water-wagom က ေရလွည္း။Waterway က ေရလမ္းေၾကာင္း၊ Who-wheel  က ေရအားသံုး ဘီး၊ Water-wings က ေရကူးသင္သူေတြ ၀တ္ တဲ့ ေဖာ့ေဗာ၊ Waterworks က ေရထိန္းသိမ္းမႈ စနစ္၊ ေရေပးလုပ္ငန္း၊ Waterworn က ေရစား ထားေသာ၊ Watering Can က အပင္ေရဖ်န္း ေရဘူးရွည္၊Watering-cart  က ေရဖ်န္းလွည္း၊ Watering-place က ေရထြက္၊Watered silk က လိႈင္းတြန္႔ပါပိုးသားအထည္၊ Watering soup က အရည္ က်ဲဟင္းခ်ဳိ၊ Soda-water  က ဆိုဒါေရ၊ Rose-water  က ႏွWater Pistol, Water gun   က ကေလးေဆာ့ေရေသနတ္၊ Water meadow က ေရလွ်ံ ကြင္း၊Water-resistant  က ေရလံုေသာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အဂၤလိပ္႐ိုးရာဓေလ့သံုး စကား(Idiom) ေတြကေတာ့ Be in/get into hot water  က ဒုကၡလွလွေတြ႔Throw water water on sth  က စိတ္ပ်က္ေအာင္လုပ္တာ။hold water  က ခိုင္လံုတာ၊  at hight water က ဒီခ် တက္ခ်ိန္မွာ၊ at low water က ဒီေရက်ခ်ိန္မွာ၊In low water  က ေငြျပတ္ေနလ်က္၊ Put water on က ေရေလာင္းတာ၊ ေရဖ်န္းတာ၊ Give water on က ေရေပးတာ၊ ေရတိုက္တာThrow water on  ကေရပက္တာ၊ By water  က ေရလမ္းခရီး ျဖင့္၊It's all water under the bridge  က အေရး မပါတဲ့ အတိတ္ျဖစ္ရပ္ေတြ၊ Like water က (he spend money like water ပိုက္ဆံကို ေရ လိုသံုးတာ၊ A woman's water break  က ေရကိုလည္း ျပန္ငဲ့ၾကည့္မိပါတယ္။ပင္လယ္ႀကီးကိုတင္တေစာင္းခ်ိတ္ထိုင္ထားၿပီး၊ ျမစ္ေခ်ာင္း၊ အင္း၊ အိုင္ေပါမ်ားပါတယ္ဆိုတဲ့ ေရႊႏိုင္ငံ။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ေရေကာင္းေရသန္႔ေရခ်ဳိ ရွားပါးျပတ္လပ္ေနတဲ့ ေဒသေတြကဒုနဲ႔ေဒး။ အထူးသျဖင့္ အလယ္ပိုင္း  Dry Zone, အညာေဒသတခ်ဳိ႕မွာ လက္ယက္တြင္း (Make shift warter hole)  ေတြကေန မိသားစုအတြက္ ေသာက္သံုးေရ တစ္အိုးေလာက္ရဖို႔ ဘ၀နဲ႔ရင္းႏွီးခဲ့ရတဲ့ ျဖစ္ရပ္မ်ဳိးေတြ ရိွခဲ့ေၾကာင္း ၾကားဖူးပါတယ္။ အခုေတာ့ ျမစ္ေရတင္ လုပ္ငန္းေတြ၊ ေျမေအာက္ေရတူးေဖာ္ေရး လုပ္ငန္းေတြ ရိွလာလို႔ သက္သာရာ ရလာၾကပါတယ္။

ေနာင္တစ္ခ်ိန္မွာ ေရဟာ စိန္ေရႊရတနာေတြထက္ တန္ဖိုးႀကီးတဲ့  ကုန္ပစၥည္း ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ တိုက္ခိုက္ လုယက္ဖို႔ ထိုက္တန္တဲ့ အရာ တစ္ခုလည္း ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါဟာ ေသေရးရွင္ေရး ကိစၥႀကီးပါ။
လူအခ်င္းခ်င္း၊ အုပ္စု အခ်င္းခ်င္း၊ ႏိုင္ငံအခ်င္းခ်င္းေတာင္ ေရလုစစ္ပြဲေတြ ျဖစ္လာ ႏိုင္ေကာင္းပါရဲ႕။ ဒါေပမဲ့ ဒီလိုမ်ဳိး စစ္မက္ျဖစ္ပြား မႈေတြကို ေရွာင္ရွားႏိုင္ဖို႔ အခုအခ်ိန္အခါမွာ သင္ကိုယ္တိုင္ ကူညီေျဖရွင္းႏိုင္တဲ့ စြမ္းပကားေတြ ရိွေနပါေသးတယ္။ ဘာမွ ႀကီးႀကီးက်ယ္ က်ယ္မဟုတ္ပါဘူး။ ႐ိုး႐ိုး လြယ္လြယ္ေလးပါပဲ။သြားတိုက္၊ မ်က္ႏွာသစ္ေနစဥ္မွာ ေရပိုက္ေခါင္းကို ဖြင့္မထားမိဖို႔ရယ္၊ ေမာ္ေတာ္ကားေတြကို အႀကိမ္ေလွ်ာ့ၿပီး ေဆးေၾကာဖို႔ရယ္။ ေရစိမ့္ေနတဲ့ ပိုက္ေခါင္းေတြကို ၀ါရွာကြင္း(Washer)  လဲလွယ္ေပးလိုက္ဖို႔ရယ္။ လမ္းသြားစႀကႍေတြကို ေရနဲ႔ထိုးေဆး(Hosing)  လုပ္မယ့္အစား လွည္းက်င္း(Sweeping)  ေပးဖို႔ရယ္။ ေရခ်ဳိးတုန္း ဆပ္ျပာ တိုက္ေနစဥ္မွာ ေရပိုက္ေခါင္းကို ပိတ္ထားမိဖို႔ရယ္။

ေရကိုကိုယ္ေသာက္ ႏိုင္သေလာက္ကိုသာ ခပ္ေသာက္ၿပီး သြန္မပစ္မိဖို႔ရယ္။ အဲဒီ“ရယ္”ေပါင္းမ်ားစြာကိုသတိျပဳ ဆင္ျခင္ႏိုင္ဖို႔ပါပဲ။ မခက္ခဲလွပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ စက္ၠန္႔၊ မိနစ္၊ နာရီ၊ ေန႔ရက္၊ လ၊ ႏွစ္နဲ႔ ခ်ီၿပီး ၾကာလာတာနဲ႔အမွ်၊ ေရကို ေခၽြတာ စုေဆာင္းထား ေပးႏုိင္တာကေတာ့ ပမာဏ မေသးငယ္လွပါဘူး။ အမ်ားႀကီး အက်ဳိး ျဖစ္ထြန္းေစမွာပါ။ ေရေၾကာင့္ တတိယကမာၻစစ္ႀကီး(World War III)  ျဖစ္ပြား မလာရေအာင္ေတာင္အက်ဳိးျပဳႏိုင္ေလရဲ႕။

ေနာက္ၿပီး ခ်စ္စရာ ျမန္မာ့႐ိုးရာ အစဥ္အလာေလး တစ္ခုျဖစ္တဲ့ “ေရခ်မ္းစင္(Public drinking water stand) ကိုလည္း ေပ်ာက္ကြယ္ မသြားေစခ်င္ပါဘူး။ဘ၀ခရီးလမ္းအမ်ဳိးမ်ဳိးမွာ စုန္ခ်ည္ဆန္ခ်ည္ ေလွ်ာက္လွမ္းေနရတဲ့ သံသရာ ခရီးသည္ေတြအတြက္ ကႏၲာရႀကီးထဲက အိုေအစစ္ေလးလို အႏြမ္းေျဖ၊ အပန္းေျပေစရာ ရင္ကို ေအးျမေစသား အရသာကို ေပးစြမ္းႏိုင္လို႔ပါ။ ေနာက္ဆံုးအေနနဲ႔ ေရကို အထူးအေလးထားၿပီး ကမၻာ႔ ကုလသမဂ္ၢ အဖြဲ႕ႀကီးက ဘရာဇီးႏိုင္ငံ၊ ရီယိုဒီဂ်ေန႐ိုးၿမိဳ႔မွာ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၂၂ ရက္ေန႔က United Nations Conference On Enviroment and Development  ညီလာခံႀကီးကို က်င္းပခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီအခမ္းအနားကေန မတ္လ  ၂၂ ရက္ေန႔ ေရာက္တိုင္းႏွစ္စဥ္ ကမ္ၻာ့ေရေန(World Water Day)  က်င္းပဖို႔ ဆံုးျဖတ္သတ္မွတ္ေပးခဲ့ပါ တယ္။ ပထမဦးဆံံုးအႀကိမ္ ကမၻာ႔ ေရေန႕ကို ၁၉၉၃ ခုႏွစ္က စတင္ကာ ႏွစ္စဥ္က်င္းပ လာခဲ့ၾကတာ ယေန႔တိုင္ပါပဲ။ဆယ္ေက်ာ္သက္ ဖူးငံုေလးတို႔ေရ-အသက္ရွင္သန္ေရးအတြက္ “ေလ”ၿပီးရင္ မရိွမျဖစ္ အေရးအႀကီးဆံုး ျဖစ္ တဲ့ “ေရ”ကို ေန႔စဥ္ေသာက္သံုးသြားတဲ့ အခါ တိုင္းမွာ ေရရဲ႕ ေက်းဇူး၊ ေရရဲ႕ တန္ဖိုး၊ ေရရဲ႕ အေရးပါမႈ၊ ေရရဲ႕ ဂုဏ္ျဒပ္ေတြကို မေမ့ မေလ်ာ့ မေပါ့မဆဘဲ သတိနဲ႔ယွဥ္ကာ ဆင္ျခင္ႏွလံုးသြင္းၿပီး၊ ျပဳမူဆက္ဆံေနထိုင္ သြားဖို႔ ေလးေလးနက္နက္ တိုက္တြန္းမွာ ၾကားလိုက္ပါရေစေတာ့။
"Treat Water With Respect"

ဆယ္ေက်ာ္သက္ ထက္ျမက္ပါေစ
ဦးေအးခ်စ္EEAC
(Teen မဂၢဇင္း၊ေဖေဖၚ၀ါရီလ ၂၀၁၂)