စက္ဘီးကို ကၽြန္မတို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႕ စီးၾကပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆိုရင္ေတာ့ စက္ဘီးကို နယ္ၿမိဳ႕ေတြမွာ ပိုၿပီး အစီး မ်ားၾကတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

ရန္ကုန္မွာေတာ့ ၿမိဳ႕ျပင္လို ေနရာမ်ိဳးမွာ စက္ဘီး စီးၾကတာ ေတြ႕ရေပမဲ့ ၿမိဳ႕ထဲလို ေနရာမ်ိဳးမွာ စက္ဘီးစီးခြင့္ မရွိပါဘူး။ စက္ဘီးကို မိမိတို႕လိုရာ ခရီးကို အေရာက္ သြားလိုတဲ့ အခါ စီးနင္းၾကသလို၊ အားကစား တစ္ခု အေနနဲ႕လည္း စီးေလ ့ရွိၾကပါတယ္။ အခု ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ တခ်ဳိ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ ေခတ္မီ သူတိုင္း(သို႔)သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးသူတိုင္း စက္ဘီး စီးလာၾကတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

အဲဒီလို ႏိုင္ငံေတြမွာ က်င္းပတဲ့ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ Workshops ေတြ၊ Eco Village ေတြကို သြားေရာက္ခဲ့ဖူးတဲ့ ဆရာ တစ္ေယာက္က ဆိုရင္ “အဲဒီမွာ ဆိုရင္ စက္ဘီးစီးတဲ့ သူကို ကားစီးတဲ့သူက ေမာ္မၾကည့္ရဲဘူး။ ကားစီးတဲ့သူက မ်က္ႏွာ ငယ္ရတယ္” လို႕ဆိုပါတယ္။ မွတ္မိသေလာက္ ဆရာေျပာတဲ့ ႏိုင္ငံဟာ   ၾသစေတးလ်လို႕ ထင္ပါတယ္။ အင္တာနက္မွာ၊ စာေစာင္ေတြမွာလည္း တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ Carbon Footprint ေလွ်ာ့ခ်တဲ့ အေနနဲ႕ အုပ္စုလိုက္ စက္ဘီး စီးၾကတာမ်ိဳးေတြကို ဖတ္ရဖူးပါတယ္။ ကၽြန္မ အေနနဲ႔ကေတာ့ ကိုယ္တိုင္ စက္ဘီး မစီးတတ္ေပမဲ့  အဲဒီလို စက္ဘီးစီးၾကတာကို သိပ္သေဘာ က်ပါတယ္။ အိမ္ကေန အလုပ္ကို၊ ေက်ာင္းကို စသျဖင့္ စက္ဘီးနဲ႕သြားၾကတာမ်ိဳးဟာ အဘက္ဘက္ကေန ေကာင္းမြန္ၿပီး၊ အစဥ္အျမဲ ျပဳလုပ္သြားသင့္တဲ့ အေလ့အက်င့္ေကာင္း တစ္ခုပါပဲ။

ကၽြန္မရဲ႕အိမ္ဟာ လမ္းဆုံလို ေနရာမ်ိဳးမွာ ရွိေနတာ ျဖစ္ၿပီး၊ပတ္၀န္းက်င္မွာ ကားအို၊ ကားေဟာင္းႀကီးေတြ ဆူဆူညံညံ ျဖတ္သြားၿပီး၊ မီးခိုးလုံးႀကီးေတြ ထားရစ္ခဲ့တာကို ေန႕စဥ္နဲ႕အမွ် ခံစားေနရတာေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆိုရင္ ပိုလို႕ေတာင္ ဒီလို အေလ့အက်င့္ ေကာင္းေတြကို က်င့္သုံးသင့္တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ အုတ္တစ္ခ်ပ္၊ သဲတစ္ပြင့္ က႑မွာ Green နဲ႔ ပတ္သက္လို႕ ေဖာ္ျပတဲ့ အခါတိုင္း ပါေလ့ရွိတဲ့ ကိုသာဇင္ဦးဆီကေနသ ူတို႕သူငယ္ခ်င္းေတြ စုၿပီးစက္ဘီး စီးၾကမယ္ ဆိုတဲ့ေမးလ္ တစ္ခု ရခဲ့ပါတယ္။

အထက္မွာ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ အတိုင္းပဲ ၀မ္းသာစရာ သတင္းေကာင္းတစ္ခု အေနနဲ႕ေရာ၊ Environmental Awareness ရေအာင္ ေဆာင္ရြက္ၾကမယ့္ အစီအစဥ္ေကာင္း တစ္ခု အေနနဲ႕ပါ ေဖာ္ျပဖို႕ေရြးခ်ယ္လိုက္ပါတယ္။  ဒီစက္ဘီးစီးတဲ့ အစီအစဥ္ဟာ ၅ ႀကိမ္ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီ ျဖစ္ၿပီး၊ စိတ္ပါ၀င္စားတဲ့ သူတိုင္း(စက္ဘီး စီးတတ္တဲ့ သူတိုင္း)  ပါ၀င္ႏိုင္ပါတယ္။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္း တစ္ေနရာကေန သူငယ္ခ်င္းေတြ စုၿပီး ေမွာ္ဘီ၊ သန္လ်င္စတဲ့ ၿမိဳ႕ျပင္ဘက္ေတြကို စက္ဘီး စီးၾကတာပါ။ ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် ကၽြန္မတို႕ေတြဟာ အလုပ္တစ္ဖက္၊ ေက်ာင္း စာေတြ တစ္ဖက္နဲ႔ မအားလပ္ေအာင္ ရွိၾကပါတယ္။ အဲဒီလို အခ်ိန္တိုင္းဟာ အေရး ႀကီးေနၾကတာေၾကာင့္ အရာရာကို အခ်ိန္မီေအာင္ အျမန္ဆုံး ျဖစ္ႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းေတြကို ေရြးခ်ယ္ လာၾကပါတယ္။ အဲဒီလို အျမန္ဆုံးျဖစ္မယ့္ နည္းလမ္းေတြကို ေရြးခ်ယ္တဲ့ အခါ ကိုယ္လက္ လႈပ္ရွားမႈ အားနည္း လာသလို၊ မိတ္ေဆြ သူငယ္ခ်င္းေတြ၊ မိသားစုေတြနဲ႕ ေတြ႕ဆုံခ်ိန္ေတြလည္း နည္းပါးလာ ပါတယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ မိတ္ေဆြ သူငယ္ခ်င္းေတြကိုလည္း အလြယ္တကူ အြန္လိုင္းကေန ေတြ႕ဆံုေနႏိုင္တာမို႕ ကိုယ့္သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႕တရင္းတႏွီး  စကားေျပာဆိုခြင့္ ရွားပါးလာသလို၊ အခ်ိန္မီေအာင္ ႐ုန္းကန္ လႈပ္ရွားေနၾက ရသူမ်ားပီပီ သြားသုတ္သုတ္၊ လာသုတ္သုတ္နဲ႔မို႔ တကၠစီေပၚ၊ ဘတ္စ္ကား ေပၚကေန ကိုယ့္သူငယ္ခ်င္းကိုေတြ႕လို႕ ႏႈတ္ဆက္ဖို႕ေတာင္ခက္ေနျပန္ပါ တယ္။

ဒီလုိ ၿမိဳ႕ျပမွာ ပိတ္မိေနတဲ့သူေတြအဖို႕  စိတ္ေတြမြန္းက်ပ္ေနတဲ့အခါ၊ အေတြးေတြ မလတ္ဆတ္ေတာ့တဲ့အခါ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကို တစ္ ခ်က္ေလာက္ သတိျပဳမိဖို႕၊သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႕ အတူ ရွိေနႏိုင္ဖို႕ေတာ့ အခ်ိန္ ရသင့္ပါတယ္။

ဒီစက္ဘီးစီးတဲ့ အစီစဥ္ေလးကေတာ့ သူ ငယ္ခ်င္းေတြနဲ႕ အတူ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကို ေလ့လာႏိုင္မယ့္ အေကာင္းဆုံး အခြင့္အေရး တစ္ ခုပါပဲ။ “စက္ဘီး စီးျခင္းဟာ သူငယ္ခ်င္းေတြ အခ်င္းခ်င္းၾကားထဲမွာ ရွိတဲ့  Friendship ကို ပိုၿပီး ခိုင္မာေစတယ္။ အခုလို ၿမိဳ႕ျပင္ကို စက္ဘီးစီးၿပီး သြားမယ္ဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေန႔စဥ္ လႈပ္ရွားသြား  လာတာမ်ိဳးထက္ ပိုၿပီး အခ်ိန္ရတယ္။ ေပါ့ေပါ့ပါး ပါးေလးနဲ႕ ျဖည္းျဖည္းပဲသြားၾကတယ္ေလ။ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကို ခံစားဖို႕ အခ်ိန္ပိုရတယ္။ လမ္းတစ္ေလွ်ာက္ ျဖတ္သြားတဲ့အခါ ေတြ႕ရမယ့္ ျမက္ပင္ေလးေတြ၊ သစ္ပင္ေတြကို ၾကည့္ဖို႕ အခ်ိန္ပိုရတယ္။ အလိုလိုသဘာ၀ ပတ္ ၀န္းက်င္ကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးတဲ့စိတ္ ျဖစ္လာေစတယ္ လို႕ ထင္တယ္”လို႔ ကိုသာဇင္ဦးက ဆိုပါတယ္။

စက္ဘီး စီးၾကတဲ့အခါ Network ၃ ခုျဖစ္တဲ့ ေဂဟဟိတ၊ Activist နဲ႕ SME က လူငယ္ေတြ အဓိက ပါ၀င္ ၿပီး၊ တစ္ဦးခ်င္း စိတ္ပါ၀င္စားတဲ့ သူေတြလည္း ပါ၀င္ကာ အေယာက္ ၄၀ေက်ာ္က ေန ၅၀ နီးပါး အထိ ပုံမွန္ ရွိတယ္လို႕ သိရပါတယ္။ ဒီစက္ဘီး စီးတဲ့ အစီအစဥ္အတြက္ Facebook Page တစ္ခု ထားၿပီး၊ အစီအစဥ္တစ္ခု လုပ္ခါနီးရင္လည္း ကိုယ့္သူငယ္ခ်င္း အခ်င္းခ်င္း အျပင္ ျပင္ပကစိတ္ ပါ၀င္စားသူေတြ ပါ ပါ၀င္ႏိုင္ေအာင္ အီးေမးလ္က တစ္ဆင့္ သတင္း ေပးပါတယ္။ “ကၽြန္ေတာ္တို႕ စက္ဘီး စီးၾက တာကို အြန္လိုင္းကေန အားေပးၾကတဲ့သူ တခ်ဳိ႕ ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ေတြၾကေတာ့လည္း အင္တာနက္ေတြ ဘာေတြ သိပ္မသုံးၾကဘူးလား မသိဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ Page ကို၀င္ ၾကည့္တာ ၁၀၀ ပတ္၀န္းက်င္ေလာက္ပဲ ရွိမယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လုပ္တာ Publicity သိပ္မေကာင္းလို႔၊ နည္းလမ္း မမွန္ေသးလို႔လား မသိဘူး”လို႕ ကိုသာဇင္ဦးက သူ႕ရဲ႕ အေတြ႕အၾကံဳေတြကို ေျပာျပပါတယ္။

ေနာက္ဆုံး အေခါက္ ခရီးစဥ္ကေတာ့ ဇန္န ၀ါရီလ ၂၉ ရက္ေန႔က ေက်ာက္ေတာ္ႀကီး ဘုရား ေရွ႕ကေန ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕နယ္၊ ၀ါးတစ္ရြာကို သြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ (ေနာက္ဆုံး အေခါက္ခရီးစဥ္ လို႕ဆိုေပမဲ့ မဂၢဇင္း မထြက္ခင္ အေတာအတြင္းမွာ စက္ဘီး စီးတဲ့အဖြဲ႕ဟာ ေနာက္ထပ္ခရီးစဥ္ တစ္ခု ကို ထပ္သြားႏိုင္တာမို႕ ေနာက္ဆုံးလို႕ေတာ့ မဆိုႏိုင္ ပါဘူး)။ ခရီးမိုင္ အကြာအေ၀းကေတာ့အသြား မိုင္ (၃၀)၊ အျပန္မိုင္ (၃၀) ခန္႕ရွိတယ္လို႕ သိရပါတယ္။ အဲဒီ ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕နယ္၊ ၀ါးတစ္ရာမွာ ရွိတဲ့ မိဘမဲ့ကေလးေဂဟာကို သြားခဲ့တာ ျဖစ္ၿပီး၊ ဒီေဂဟာကလည္း Organic Farming ကို လုပ္ေဆာင္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Organic Farming ကရတဲ့ သီးႏွံမ်ားနဲ႔ ခ်က္ျပဳတ္ ထားတဲ့ စားစရာမ်ားကို ေန႕လယ္စာ အျဖစ္ စားသုံးၿပီး၊ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ အေၾကာင္း၊ Rio+20 အေၾကာင္းနဲ႕ Sustainable Development အေၾကာင္းတုိ႔ကို ေဆြးေႏြးသြားမယ္လို႕ ဆိုပါ တယ္။

စက္ဘီး စီးတဲ့ အစီအစဥ္မွာဆိုရင္ စက္ ဘီးစီးျခင္း တစ္မ်ိဳးတည္း မဟုတ္ဘဲ ခရီးဆုံး ေရာက္တဲ့အခါ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ဆိုင္ ရာ အေၾကာင္းအရာေတြ ျဖစ္တဲ့ Climate Change. Carbon Footprint စတဲ့ အေၾကာင္းအရာ ေတြကို ေဆြးေႏြးၾကသလို၊ စက္ဘီးစီးၿပီး ခရီးမိုင္ ေတာ္ ေတာ္မ်ားမ်ား သြားဖူးတဲ့ သူေတြက သူတို႔ ေတြရဲ႕ အေတြ႕အၾကံဳေတြကို ေ၀မွ်ေပးတဲ့ အစီအစဥ္ေတြလည္း ပါ၀င္ပါေသးတယ္။ “ေရွ႕အေခါက္ ကေတာ့ ရန္ကုန္ကေန ခ်င္းေတာင္ကို စက္ဘီးနဲ႕သြားခဲ့တဲ့ အစ္ကိုႀကီး တစ္ေယာက္က သ႔ူရဲ႕ အေတြ႕အၾကဳံေတြကို ေျပာျပတယ္။ ေနာက္ ထပ္ အဲဒီလို စက္ဘီးစီးတဲ့ အေတြ႕အၾကံဳရွိတဲ့ ဆရာတစ္ေယာက္ဆိုရင္ သူက အာရွမွာရွိတဲ့ ေတာင္ေတြကို စက္ဘီး ပတ္စီးတာေပါ့။ ကမာၻ႕ ေနရာအခ်ိဳ႕ ျဖစ္တဲ့လက္တင္ အေမရိက၊ ေျမာက္ အေမရိက၊ ၾသစေတးလ်စတဲ့ ေနရာေတြမွာ စက္ ဘီးနဲ႕ ခရီးသြားဖူးတဲ့ အေတြ႕အၾကဳံေတြ ရွိတယ္။သူနဲ႔လည္း အခုလို ျပန္လည္ ေ၀မွ်ေပးဖို႕ စီစဥ္ ထားတာ ရွိပါတယ္”လို႔ ကိုသာဇင္ဦးက အစီ အစဥ္ေတြနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

စက္ဘီး စီးတဲ့ အစီအစဥ္ အတြက္ ခရီးစဥ္ ေတြကိုေတာ့ စက္ဘီးကို အျမဲတမ္းလို ၀ါသနာ အေလ်ာက္ စီးေနၾကသူေတြကပဲ စီစဥ္ပါတယ္။ စက္ဘီးစီးၾကတဲ့ အခါ ကိုယ္ပိုင္စက္ဘီး မရွိတဲ့ သူေတြကိုလည္း စက္ဘီး ငွားေပးပါေသးတယ္။ စက္ဘီး အတူစီးၾကတဲ့ သူေတြထဲမွာ စက္ဘီး အေရာင္းအ၀ယ္ လုပ္ၾကသူေတြ၊ စက္ဘီးျပင္တဲ့ သူေတြ ပါ၀င္ ေနတာဟာလည္း စက္ဘီးစီးတဲ့ အဖြဲ႕ကို အမ်ားႀကီး အေထာက္အပံ့ ျဖစ္ေစပါ တယ္။ စက္ဘီး စီးတဲ့အဖြဲ႕မွာ ကိုယ္တိုင္ပါ၀င္သူ တစ္ေယာက္ကလည္း “စက္ဘီး ပိုင္ရွင္ေတြက သူတို႕ေရာင္းမယ့္ စက္ဘီးေတြကို တစ္ခါတည္း ေသခ်ာျပင္ၿပီး ငွားေပးတယ္။  စက္ဘီး ျပင္မယ့္ သူပါ လိုက္ေပးတာဆိုေတာ့ လမ္းမွာအေရး အေၾကာင္း တစ္ခုခုျဖစ္ရင္ ပစၥည္း ကိရိယာ အစုံ အလင္နဲ႔ ျပင္ေပးမယ့္သူလည္းပါတယ္။ ေရွ႕က ေန ႀကိဳသြားႏွင့္ၿပီး လမ္းျပေပးမယ့္ သူလည္း ပါေတာ့ အဆင္ေျပပါတယ္”လို႕သူ႔ရဲ႕ အေတြ႕အၾကဳံ ေတြကို ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။ စက္ဘီး စီးျခင္းဓေလ့ ကိုျမင့္မား လာေအာင္ အလိုလိုျမႇင့္တင္ေပးၿပီးသား ျဖစ္သလိုစက္ဘီးေတြကိုလည္း ေၾကာ္ျငာၿပီး သားျဖစ္တာေၾကာင့္ တစ္ခ်က္ခုတ္၃၊ ၄ ခ်က္ ေလာက္ ျပတ္သြားတဲ့ အစီအစဥ္လို႕ဆိုရမွာပါ။

ဒီစက္ဘီး စီးတဲ့ အစီအစဥ္မွာ ကုန္က်စရိတ္ လည္း အထိုက္ေလ်ာက္ေတာ့ ရွိပါတယ္။ စက္ ဘီး စီးတဲ့အခါ လုိက္ပါတဲ့ သူေတြကို မနက္စာနဲ႕ ေန႔လယ္စာေတြ ေကၽြးဖို႕ စီစဥ္တာ၊ စက္ဘီးငွား ေပးတာ၊ စက္ဘီး စီးတဲ့ အုပ္စုရဲ႕ အေရွ႕နဲ႕အေနာက္ မွာ Light Truck တစ္စီးစီ ငွားတာစတဲ့ ကုန္က် စရိတ္ေတြကို Network ၃ ခုက တစ္လွည့္စီက် ခံေပးပါတယ္။ အလုပ္ၿပီးေျမာက္ဖို႕ဟာ အဓိက ျဖစ္ၿပီး၊ အခ်င္းခ်င္း တစ္ေယာက္နဲ႕ တစ္ေယာက္ ၾကားမွာ တြက္ကပ္ တာမ်ဳိးေတြ မရွိၾကဘူးလို႕ဆို တာဟာလည္း လူငယ္ေတြရဲ႕ ခ်ီးက်ဴးစရာ ေကာင္းတဲ့ အခ်က္ပါပဲ။ စက္ဘီး စီးတဲ့အခါ အခက္အခဲရယ္လို႕ ေထြေထြထူးထူး ၾကဳံရတာ၊ မေတာ္တဆ ထိခိုက္မိတာ၊ ဒဏ္ရာ အနာတရ ရတာမ်ိဳးေတြကိုလည္း မွတ္မွတ္ရရ မၾကဳံေသး ဘူးလို႕ ဆိုပါတယ္။ ဒါကလည္း အစီအစဥ္ကို ဦးေဆာင္သူမ်ားရဲ႕ အေတြ႕အၾကဳံေၾကာင့္ ျဖစ္ပါ တယ္။

တခ်ဳိ႕စက္ဘီး စီးမယ့္ လမ္းေၾကာင္းေတြ ျဖစ္တဲ့ သန္လ်င္နဲ႕တိုင္းရင္းသား ေက်းရြာလို ေနရာမ်ဳိးေတြကို သြားဖို႔ စီစဥ္တဲ့အခါ ႀကိဳတင္ခြင့္ျပဳ ခ်က္ယူတာမ်ဳိး၊ ယာဥ္ထိန္းရဲမ်ားရဲ႕ အကူအညီ ရယူတာမ်ိဳးေတြကိုလည္း စနစ္တက် လုပ္ေဆာင္ ေလ့ ရွိပါတယ္။ “လမ္းေၾကာင္း ေတာင္းတာတို႔၊ ခြင့္ျပဳခ်က္ ယူတာတို႕ကလည္း အခက္အခဲ မရွိပါ ဘူး။ ကိုယ့္ဘက္က ေသခ်ာ တင္ျပဖို႕ပဲ လိုတယ္။ လူစည္ကားမယ့္ ႐ံုးဆင္း၊ ႐ံုးတက္ခ်ိန္ကို လွည္း တန္း မီးပြိဳင့္နဲ႕ ဆူးေလ ဘုရားလမ္းလိုမ်ိဳး ေနရာ ေတြကို ေတာင္းရင္ေတာ့ ဘယ္ျဖစ္ႏိုင္မလဲ။ ကိုယ့္ဘက္က တင္ျပတဲ့ အခါမွာလည္း Resonable ျဖစ္ရမွာေပါ့။ အခက္အခဲအႀကီးအမား မရွိဘူး။ လူေသခ်ာခန္႕မွန္းလို႔ မရေတာ့ တစ္ခါတေလ စက္ဘီးငွားတာ ပိုသြားတာေတာ့ ရွိတယ္။ ရန္ကုန္မွာက ဟိုနား ဒီနားလည္းသြားရင္ ကား နဲ႕ဆိုေတာ့ ခရီးမိုင္နည္းနည္းမ်ားသြားရင္ ေမာေတာ့ သိပ္မစီးႏိုင္ၾကဘူး။ တစ္ေခါက္ ေမွာ္ဘီၿမိဳ႕နယ္ ၀ါးနက္ေခ်ာင္း ကိုသြားတုန္းက အသြား ၄၅ မိုင္၊ အျပန္ မိုင္ ၅၀ ရွိတယ္။ စီးတဲ့ႏႈန္းက နည္းနည္းလည္း ျမန္သြားတ ပါတယ္။ အဲဒီခရီးမွာေတာ့ နည္းနည္းေလး ပင္ပန္းသြားၾကတယ္။ တိုင္းရင္းသား ေက်းရြာကို စီးတုန္းကေတာ့  မိန္းကေလးေတြပါ အသြားအျပန္ စီးႏိုင္ၾကတယ္။ ကၽြန္ေတာ္လည္း တခ်ဳိ႕ စက္ဘီးအားရင္ ယူစီးမယ္ ဆိုတာ စီးေတာင္ မစီးလိုက္ရဘူး” ဆိုၿပီး ကိုသာ ဇင္ဦးက စက္ဘီးစီးတဲ့အခါ ေတြ႕ၾကံဳရတာေတြကို ေျပာျပပါတယ္။

စက္ဘီး စီးတဲ့ အစီအစဥ္ကို စီစဥ္သူေတြကေတာ့ ဒီအစီအစဥ္ကို တစ္လ တစ္ႀကိမ္ ပုံမွန္လုပ္သြားခ်င္တယ္ ဆိုေပမဲ့ တျခားလိုက္ပါ စီးနင္းသူေတြရဲ႕ သေဘာဆႏၵကို ရယူၿပီးမွသာ ဆက္လက္ လုပ္ေဆာင္သြားဖို႔ စီစဥ္ထားပါ တယ္။ လိုက္ပါစီးနင္းၾကသူေတြေရာ၊ ျပင္ပကရတဲ့ တုံ႔ျပန္မႈေတြကေတာ့ အခုထိ ဆိုးရြားတာမ်ိဳးနဲ႕ မၾကံဳရေသးဘူးလို႕ ဆိုပါတယ္။ စက္ဘီး အတူ လိုက္စီးဖူးတဲ့ သူေတြက ေနာက္အေခါက္ေတြမွာလည္း လိုက္ပါစီးနင္းလိုၾက ၿပီး၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးတတ္လာသလို၊ Environmental Awareness ရတဲ့ ဒီအစီအစဥ္ေၾကာင့္ပဲ သူတို႕ရဲ႕ Commitment ေတြ ပိုခိုင္မာလာတယ္ဆိုၿပီး ျပန္ေျပာၾကပါတယ္။ စက္ဘီးစီးတဲ့ အစီအစဥ္မွာ ကုိယ္တုိင္ပါ၀င္ႏိုင္ျခင္း မရွိေပမဲ့ စက္ဘီး စီးတဲ့ အစီအစဥ္ကို အားေပးၾကသူေတြကလည္း မိမိတို႕ တတ္ႏိုင္တဲ့ဘက္ကေန အကူအညီေပးၾကတာ ကို ေတြ႕ရပါတယ္”ဒီ အစီအစဥ္ကေန စီးတဲ့သူ ေတြက အျပင္ကသူေတြထက္ပိုၿပီး Environmental Awareness ရမယ္လို႕ထင္တယ္။ Vinyl ေတြ လုပ္ထားတာ ရွိပါတယ္။ သိပ္မသုံးရဲေသး ဘူး။ တစ္ခါတေလပဲ သုံးတယ္။ အက်ီေပၚမွာ Message ႀကီးႀကီး႐ိုက္ၿပီး ဆင္တူ၀တ္ၾကဖို႔ စဥ္း စားထားတာလည္း ရွိပါတယ္။

ပတ္၀န္းက်င္က လူေတြကိုလည္း အလားတူ Environmental Awareness မ်ိဳးရသြားေစခ်င္တယ္။  လုပ္ခ်င္တဲ့ ဆႏၵလည္းရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ တခ်ိဳ႕ေတြရဲ႕အျမင္မွာ မ်က္စိ စပါးေမြးစူးျဖစ္မွာ စိုးလို႕။ ေရွ႕တစ္ေခါက္ က အက်ီဆင္တူ ၀တ္ေပမဲ့ အေရာင္ကြဲေတြ၀တ္ တယ္။ ဒီတစ္ေခါက္ကေတာ့ လုံး၀ကို ဆင္တူ မ၀တ္ေတာ့ဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ အေတြးအေခၚေတြ ကပဲ ေခတ္ေနာက္ျပန္ဆြဲေနလား မသိဘူး” လို႕ ဒီအစီအစဥ္မွာ အဓိက ပါ၀င္ဦးေဆာင္ေနသူ တစ္ဦးက ဆိုပါတယ္။ ဟုတ္ပါတယ္။ အမ်ား အတြက္ ေကာင္းက်ိဳးလုပ္ေနၾကတဲ့ သူေတြဟာ ေဘးထိုင္၊ ဘုေျပာသူ တခ်ိဳ႕ေတြရဲ႕အတိုက္အခိုက္ ကိုလည္း ခံရတတ္ပါတယ္။ ကိုယ္ မတတ္ႏိုင္တဲ့ ကိစၥကို တျခားသူ တစ္ေယာက္က လုပ္ႏိုင္လို႕ လုပ္ရင္ ကိုယ္ တတ္ႏိုင္တဲ့ ဘက္ကေန ကူညီေပး သင့္တဲ့အစား ဘာေၾကာင့္မ်ား မုဒိတာ မပြားႏိုင္ တာလဲ ဆိုတာကို နားလည္လို႔ မရပါဘူး။

“ဒီတစ္ေခါက္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ စက္ဘီး စီးတဲ့ အခါ အက်ီ ဆင္တူမ၀တ္ေတာ့ဘူး ဆိုေတာ့ မ်က္ ႏွာမွာ Face Painting အစိမ္းေရာင္ေလးေတြ ျခယ္ မယ္။ ေပးခ်င္တဲ့ Message ကေတာ့ Green ေပါ့။ တခ်ဳိ႕ေတြကေတာ့ မ်က္ႏွာမွာ အစိမ္းေရာင္ ျခယ္ ထားတဲ့ လူငယ္ေလးေတြ အ႐ူးထၿပီး စက္ဘီး ေလွ်ာက္စီးၾကတယ္လို႕ ထင္ရင္လည္း ထင္ၾကမွာ ေပါ့။ ေတြးခ်င္တဲ့ သူေတြကေတာ့ သူတို႔ေတြးႏိုင္ သေလာက္ ဆက္ေတြးမွာေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ေပး ခ်င္တဲ့ Message ကို ရေကာင္းလည္း ရသြားႏိုင္ တာေပါ့။ အခုလို ေသခ်ာရွင္းျပခြင့္ ရရင္လည္း ရွင္းျပခ်င္ပါတယ္။ ပိုေကာင္းတာေပါ့”လို႕ ဒီအဖြဲ႕ နဲ႔အတူ အျမဲတမ္း လိုက္ပါျဖစ္တဲ့ လူငယ္တစ္ဦး ကေျပာပါတယ္။

စက္ဘီးစီးတဲ့ အစီအစဥ္ကေနရမယ့္ အက်ဳိး ေက်းဇူးေတြကို စဥ္းစားမယ္ဆိုရင္ တျခားမဟုတ္ ေတာင္ စက္ဘီး စီးတဲ့သူ ၅၀ ရွိရင္ ဒီအေယာက္၅၀ အတြက္ က်န္းမာေရး ေလ့က်င့္ခန္း တစ္ခု အေနနဲ႕ လုပ္ၿပီးသား ျဖစ္သြားမွာပါ။ မိတ္ေဆြ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြ ပိုၿပီး တိုးပြားလာမွာ ျဖစ္သလို၊ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကိုလည္း အရင္ထက္ ပိုၿပီး သတိ ထားမိလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Activista အဖြဲ႕နဲ႕ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး တျခား ႏိုင္ငံေတြ ျဖစ္တဲ့ ဘဂၤလား ေဒရွ္႕၊ နီေပါလ္၊ ဒိန္းမတ္၊ ဂမ္ဘီနဲ႕ ႏိုင္ဂ်ီးရီးယား စတဲ့ ႏိုင္ငံေတြနဲ႕လည္း  Rio+20 Summit မတိုင္ ခင္ စက္ဘီးအတူစီးၾကမယ္ဆိုတဲ့ အစီအစဥ္ေတြ လည္း ရွိေသးတယ္ဆိုတာ အားတက္စရာ ၾကား သိရပါတယ္။ “စက္ဘီးစီးတာ ႐ိုး႐ိုးသာမန္ပဲ ရည္ရြယ္ခ်က္မဲ့ စီးရင္ေတာ့ ဘာမွမဟုတ္ေပမဲ့ လူေတြ အမ်ားႀကီး စုၿပီး ရည္ရြယ္ခ်က္ တစ္ခုနဲ႕စီး လိုက္မယ္ဆိုရင္ တကယ့္ကို ႀကီးမားတဲ့ Impact တစ္ခုလည္း ရသြားမယ္။

တြန္းအားေလး တစ္ခု ျဖစ္သြားတာေပါ့။ ေရြ႕တာ၊ မေရြ႕တာထက္ အဓိ က ကေတာ့ အားတစ္ခု ျဖစ္ေစမယ္လို႕ ယုံပါ တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေျပာေနတဲ့  Sustainable Development အေၾကာင္း၊ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ အေၾကာင္းနဲ႕ ဘာေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ အခုလို စက္ဘီး စီးၾကတယ္ ဆိုတာေတြကို လူေတြအား လုံးရဲ႕ စိတ္ထဲကို ေရာက္သြား ေစခ်င္တာ။ အဲဒီ Impact ကေတာ့ အခုထိ မရေသးဘူးေပါ့။ ဒီလိုပဲ ရလာေအာင္ စနစ္တက် ခ်ိတ္ဆက္ လုပ္ေဆာင္ သြားမွာပါ။ မီဒီယာေတြကလည္း အားေပးကူညီ မယ္ဆိုရင္ အျမန္ႏႈန္းကလည္း ပိုျမင့္သြားမွာပါ” လို႕ စက္ဘီးစီးတဲ့ အစီအစဥ္မွာ အဓိကပါ၀င္လုပ္  ေဆာင္ေနသူ တစ္ဦးက ဆိုပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ Activista Network အေၾကာင္းေလးကို အနည္း ငယ္ ရွင္းျပခ်င္ပါတယ္။ Activista Network ဟာ  ႏိုင္ငံေပါင္း ၂၉ ႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ Network တစ္ခု ျဖစ္ၿပီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံလည္း တစ္ႏိုင္ငံ အျဖစ္ ပါ၀င္ ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာလည္း Activista အေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပ ေပးသြားဦးမွာပါ။

တျခား ႏိုင္ငံႀကီးေတြမွာလို ကၽြန္မတို႕ဆီမွာ လည္း စက္ဘီးစီးတဲ့ ဓေလ့ေလး ျဖစ္လာေစခ်င္ တယ္ဆုိရင္ကၽြန္မတို႕ဆီမွာ လက္ရွိက်င့္သုံးေနတဲ့ ယာဥ္စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္းေတြကို ရွင္းရွင္း နားလည္ထားဖို႕လည္း လိုအပ္ပါေသး တယ္။ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးလို႕ (သို႔) က်န္းမာေရးအတြက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ အေၾကာင္း အမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ စက္ဘီး စီးခ်င္ၾကတဲ့သူေတြ ရွိပါတယ္။ အဲဒီလိုစက္ဘီးစီးခ်င္ၾကတဲ့သူေတြ အတြက္ ဆိုရင္လည္း ကၽြန္မတို႕ဆီမွာ အထူး သျဖင့္ၿမိဳ႕ႀကီးေတြမွာ စက္ဘီးစီးဖို႔ အခြင့္အေရး ေတြ ပိုၿပီးရွိလာေအာင္“တျခားႏိုင္ငံေတြက ၿမိဳ႕ႀကီး ေတြမွာ စက္ဘီးစီးဖို႔ လမ္းေၾကာေတြေသခ်ာသတ္ မွတ္ေပးထားတယ္။ ဥပမာ-၆ လမ္းသြားလမ္းမ ႀကီးေတြမွာဆိုရင္ေတာင္ ကားလမ္း၊ အေႏွးယာဥ္ ေတြအတြက္လမ္းနဲ႕ လူသြားလမ္းဆိုၿပီး အတိအက် သတ္မွတ္ေပးထားတယ္။

ဒိန္းမတ္လို ႏိုင္ငံဆိုရင္ စက္ဘီး တအားစီးတယ္။ကိုယ္ပိုင္ကား နည္းတယ္။ ဘတ္စ္ကားနဲ႕ စက္ဘီး စီးၾကတာမ်ား တယ္။ လမ္းေတြ ေဖာက္ကတည္းကလည္း အေႏွးယာဥ္ေတြ အတြက္ ထည့္သြင္းစဥ္း စားၿပီး ေဖာက္ေပးထားတယ္။ စက္ဘီးစီးလို႔ ရတဲ့ ေနရာေတြကိုလည္း ေသခ်ာသတ္မွတ္ေပးထား တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တုိ႕ဆီမွာလည္း အဲဒီလိုဆိုရင္ အဆင္ေျပတာေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ယာဥ္ စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္းေတြကို ေသခ်ာနားမ လည္လို႕လား၊ အျမင္မက်ယ္လို႕လား မသိဘူး။ လုပ္ေပးႏိုင္တဲ့သူေတြကို အၾကံျပဳရရင္ လမ္းမ ႀကီးေတြမွာ စက္ဘီးစီးဖို႔ ေနရာေလးေတြ ေသခ်ာ သတ္မွတ္ေပးႏိုင္ရင္ သတ္မွတ္ေပးဖို႕နဲ႔ တခ်ိဳ႕စီး လို႕မရတဲ့ေနရာေတြထဲ တခ်ိဳ႕ကိုျပန္စီးခြင့္ေပးတာမ်ိဳးေပါ့။ အဲဒီလို သတ္မွတ္ေပးတဲ့ ေနရာမွာလည္း လမ္းေဘးေစ်းသည္ေတြ ရွိေနမွာလား၊ လမ္းေတြက သြားလို႕မရေအာင္ ပ်က္ေနတာလား ဆိုတာ ေတြကိုလည္း ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမွာပါ။ ဒါမွလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႕လို စီးတဲ့သူေတြက စီးလို႔ရ မွာေပါ့။ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ လုပ္ေပးၿပီးတယ္ဆို ရင္လည္း သတင္းစာေတြထဲမွာ ေၾကာ္ျငာေပး ေစခ်င္ပါတယ္။ ဒါမွလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႕က စီးရဲ မွာေလ“ဆိုၿပီး ကိုသာဇင္ဦးက သူ႕ရဲ႕ထင္ျမင္ခ်က္ မ်ားနဲ႕အတူ အၾကံျပဳ ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။

စက္ဘီးစီးတဲ့ အစီအစဥ္ကို စိတ္ပါ၀င္စား သူေတြအတြက္ ေလ့လာႏိုင္မယ့္ Facebook Page ကို Facebook မွာ Bicycle Riding for Change အျပဳသေဘာ ေဆာင္ေသာ ေျပာင္းလဲမႈ အတြက္ စက္ဘီးစီးျခင္းလို႕ရွာရင္ အလြယ္တကူပဲ ေတြ႕ႏိုင္ ပါတယ္။ ကိုယ္ယုံၾကည္ရာ လမ္းကို မေျပာင္းလဲ တဲ့ဇြဲတို႕နဲ႔ ေလွ်ာက္တတ္ၾကတဲ့ လူငယ္ေတြဟာ အခုလိုအမ်ားေကာင္းက်ိဳး၊ ကမာၻႀကီးရဲ႕ ေကာင္းက်ိဳးကို ေဆာင္ရြက္လာၾကတာ ဟာအနာဂတ္မွာ ရလဒ္ေကာင္းေတြကို ရွိေစမွာ ပိုမိုေသခ်ာသြားေစပါတယ္။ ဖူးငုံတို႕လည္း ေခတ္တစ္ေခတ္ကို  ေျပာင္းလဲႏိုင္တဲ့ လမ္းေကာင္းေတြကိုတီထြင္ေဖာက္ လုပ္သြားႏိုင္တဲ့သူမ်ား ျဖစ္ႏုိင္ၾကပါေစ။ 

ခင္ဆုျမတ္ထြန္း
(Teen မဂၢဇင္း၊မတ္လ ၂၀၁၂)